CPK - co to jest? Linie kolejowe i harmonogram budowy

Najważniejsze informacje

• Centralny Port Komunikacyjny: węzeł transportowy łączący lotnisko, kolej i drogi - lokalizacja: gminy Baranów, Wiskitki i Teresin, między Warszawą a Łodzią

• Budżet programu: 131,7 mld PLN na lata 2024-2032 według Programu Wieloletniego przyjętego przez Radę Ministrów 31 grudnia 2024 r.

• Linie kolejowe: 10 szprych kolejowych + Linia Y (ok. 480 km) + CMK Północ - łącznie ok. 2000 km nowych linii KDP według założeń programowych

• Harmonogram: otwarcie lotniska i oddanie odcinka Warszawa-CPK-Łódź planowane na 2032 r.; odcinki Łódź-Wrocław i Sieradz-Poznań do 2035 r.

• Prędkość KDP: pociągi Kolei Dużych Prędkości mają rozwijać 300-320 km/h; koncepcja „Polska w 100 minut" zakłada przejazd z Warszawy do 8 głównych miast w ok. 100 minut

• Połączenia międzynarodowe: korytarz TEN-T Morze Północne-Morze Bałtyckie - linia od granicy z Białorusią przez Warszawę i Poznań do Niemiec; odgałęzienie w kierunku Czech

Czym jest Centralny Port Komunikacyjny i co obejmuje projekt

Centralny Port Komunikacyjny to duży węzeł transportowy, który ma zintegrować transport lotniczy, kolejowy i drogowy w jednym miejscu. Inwestycja powstaje na terenie gmin Baranów, Wiskitki i Teresin - między Warszawą a Łodzią.

Głównym elementem projektu jest lotnisko CPK z terminalem pasażerskim o przepustowości co najmniej 34 mln pasażerów rocznie w pierwszym etapie. Nowy port lotniczy ma przejąć ruch komercyjny z Lotniska Chopina w Warszawie. Oprócz terminala powstanie dworzec kolejowy zintegrowany z lotniskiem oraz węzeł przesiadkowy dla transportu publicznego.

Projekt obejmuje też poszerzenie autostrady A2 między Warszawą a Łodzią do trzech pasów i dostosowanie wybranych odcinków do ruchu towarowego. Celem strategicznym projektu jest integracja aglomeracji warszawskiej i łódzkiej oraz wzrost konkurencyjności Polski jako węzła transportowego w Europie.

Kluczowe założenia projektu

• Lotnisko CPK: terminal pasażerski o przepustowości min. 34 mln pasażerów rocznie w pierwszym etapie i przejęcie ruchu komercyjnego z Lotniska Chopina

• Dworzec kolejowy: integracja z lotniskiem oraz obsługa pociągów dalekobieżnych i aglomeracyjnych

• Węzeł przesiadkowy: połączenie kolei, lotnictwa i transportu drogowego w jeden system

• Autostrady: poszerzenie A2 między Warszawą a Łodzią do 3 pasów

• Ruch towarowy: dostosowanie wybranych odcinków do transportu cargo i ograniczenie ciężarowego ruchu drogowego

• Rozwój gospodarczy: nowe miejsca pracy, rozwój sektora logistycznego i wzmocnienie pozycji Polski w europejskiej sieci transportowej

Budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego - harmonogram i koszty

Program Wieloletni CPK na lata 2024-2032 został przyjęty przez Radę Ministrów 31 grudnia 2024 r. Całkowity budżet programu wynosi 131,7 mld PLN - to kwota według dokumentu z 2024 r., która może ulec zmianom w kolejnych wersjach programu. Finansowanie pochodzi ze środków Skarbu Państwa, funduszy unijnych oraz Instrumentu CEF „Łącząc Europę" dla połączeń międzynarodowych.

Koszty inwestycji

• 76,8 mld PLN - Koleje Dużych Prędkości, czyli budowa nowych linii i infrastruktury kolejowej

• 42,7 mld PLN - inwestycje lotniskowe CPK, w tym terminal i infrastruktura lotniska

• 2,5 mld PLN - projekty komplementarne, czyli drogi i lotnisko

• 1,7 mld PLN - tabor dla Kolei Dużych Prędkości

• 0,8 mld PLN - inwestycje rozwojowe, w tym Airport City i Cargo City

• 0,3 mld PLN - program społeczno-gospodarczy

Etapy realizacji

Pod koniec 2024 roku Rada Ministrów przyjęła Program Wieloletni CPK, zabezpieczając środki finansowe na realizację projektu. Według dostępnych informacji na początku 2025 roku Wojewoda Mazowiecki wydał decyzję lokalizacyjną, która określa lokalizację terminala pasażerskiego i dworca kolejowego.

W 2025 roku trwają prace projektowe i powstaje dokumentacja potrzebna do uzyskania pozwoleń na budowę, a w przypadku Łodzi także prace budowlane związane z tunelem. Spółka CPK planuje złożyć wnioski dotyczące kluczowych obiektów i ogłosić przetargi na głównych wykonawców robót budowlanych.

Harmonogram

Poniższe daty to założenia programowe - rzeczywiste terminy mogą ulec zmianie:

• 2026 r. - rozpoczęcie prac projektowych dla dróg na terenie gmin Baranów, Wiskitki i Teresin

• 2028 r. - rozpoczęcie robót budowlanych dróg

• 2031 r. - certyfikacja lotniska CPK

CPK projekt linii kolejowych - szprychy Centralnego Portu Komunikacyjnego

Program Kolejowy CPK obejmuje 12 tras kolejowych, w tym 10 szprych prowadzących z różnych regionów Polski do Warszawy i Portu Solidarność. Dworzec kolejowy CPK ma obsługiwać pociągi dalekobieżne i aglomeracyjne oraz ruch przesiadkowy. To pełna lista szprych CPK według założeń programowych - trasy główne wyróżniliśmy pogrubieniem, a odgałęzienia podaliśmy jako osobne punkty.

Szprycha nr 1 (Pomorze, Kujawy)

• CPK - Płock - Włocławek - Grudziądz - Tczew - Trójmiasto (CMK Północ) - Lębork - Słupsk

• Włocławek - Toruń - Bydgoszcz - Piła - Szczecinek - Białogard - Kołobrzeg

Szprycha nr 2 (Warmia)

• CPK - Warszawa - Nasielsk - Ciechanów - Działdowo - Olsztyn

Szprycha nr 3 (Podlaskie, Mazury)

• CPK - Warszawa - Zielonka - Tłuszcz - Czyżew - Białystok - Kuźnica

• Białystok - Ełk - Suwałki - granica państwa

• Tłuszcz - Ostrołęka - Łomża - Pisz - Orzysz - Giżycko

Szprycha nr 4 (Siedlce, Biała Podlaska, Terespol)

• CPK - Warszawa - Siedlce - Łuków - Biała Podlaska - Terespol

Szprycha nr 5 (Lubelskie)

• CPK - Warszawa - Otwock - Lublin - Trawniki - Chełm

• Trawniki - Krasnystaw - Zamość - Tomaszów Lubelski - Bełżec

Szprycha nr 6 (Radom, Podkarpackie)

• CPK - Grójec - Warka - Radom - Iłża - Ostrowiec Świętokrzyski - Stalowa Wola - Łętownia - Rzeszów - Sanok

• Rzeszów - Jasło - Krosno

Szprycha nr 7 (Kielce i Tarnów)

• CPK - CMK - Węzeł Małopolsko-Śląski (WMŚ) - Kraków - Podłęże - Nowy Sącz/Chabówka

• WMŚ - Czechowice-Dziedzice - Jastrzębie-Zdrój - granica państwa

• WMŚ - Katowice

• CMK - Opoczno - Końskie - Kielce - Busko-Zdrój - Tarnów - Nowy Sącz - Muszyna

Szprycha nr 8 (Częstochowa, Opolszczyzna)

• CPK - Skierniewice - Częstochowa - Opole - Nysa - Kłodzko

Szprycha nr 9 (Wielkopolskie, Lubuskie, Zachodniopomorskie)

• CPK - Łódź - Sieradz - Wieruszów - Wrocław - Świdnica - Wałbrzych - Lubawka

• Sieradz - Kalisz - Poznań - Szczecin - Goleniów

• Kalisz - Ostrów Wielkopolski - Leszno - Głogów - Zielona Góra

• Poznań - Zbąszynek - Gorzów Wielkopolski

Szprycha nr 10 (Kutno, Konin, Poznań)

• CPK - Warszawa - Sochaczew - Kutno - Konin - Swarzędz - Poznań

CPK - przebieg linii kolejowych: Linia Y, CMK Północ i połączenia zagraniczne

W ramach Centralnego Portu Komunikacyjnego planowana jest budowa ok. 2000 km nowych linii Kolei Dużych Prędkości - to szacunek programowy, który może ulec zmianom na etapie projektowania szczegółowego. Pociągi KDP mają rozwijać prędkość 300-320 km/h.

Koncepcja „Polska w 100 minut" zakłada, że po uruchomieniu pełnej sieci KDP przejazd z Warszawy do ośmiu głównych miast - Katowic, Łodzi, Białegostoku, Torunia, Wrocławia, Poznania, Krakowa i Gdańska - zajmie ok. 100 minut. To symulacja koncepcyjna oparta na prędkościach maksymalnych - rzeczywiste czasy będą zależeć od rozkładu jazdy, liczby przystanków i stanu infrastruktury.

Linia Y - Koleje Dużych Prędkości Warszawa-Łódź-Poznań/Wrocław

Linia Y to kluczowy element programu kolejowego CPK. Nazwa pochodzi od kształtu trasy: Warszawa - Łódź, a następnie rozwidlenie na dwa kierunki - do Poznania i Wrocławia. Szacunkowa długość całej Linii Y to ok. 480 km według koncepcji projektowej. Linia ma być elementem europejskiej sieci TEN-T w korytarzu Morze Północne-Morze Bałtyckie.

Harmonogram prac Linii Y według założeń programowych:

• 2025 r. - podpisanie umowy na drążenie tunelu w Łodzi

• 2025-2026 r. - ogłoszenie przetargu na prace budowlane Warszawa-Łódź i rozpoczęcie robót

• 2032 r. - oddanie do użytku odcinka Warszawa-CPK-Łódź

• do 2035 r. - uruchamianie pozostałych odcinków, czyli Łódź-Wrocław i Sieradz-Poznań

CMK Północ - modernizacja i przedłużenie do Trójmiasta

Centralna Magistrala Kolejowa (CMK) zostanie zmodernizowana do prędkości 250 km/h na obecnym przebiegu. Dodatkowo planowane jest północne przedłużenie CMK - nowa linia połączy Płock, Włocławek, Grudziądz i Gdańsk, omijając Toruń. Po realizacji CMK Północ, razem z Linią Y, powstanie alternatywna trasa dla pociągów kursujących między Wrocławiem a Trójmiastem - prowadząca przez Łódź.

CPK kolej - linie kolejowe łączące Polskę z zagranicą

Program CPK obejmuje też budowę infrastruktury w korytarzu TEN-T Morze Północne-Morze Bałtyckie. Nowa linia kolejowa będzie biegła od granicy z Białorusią przez Warszawę i Poznań aż do Niemiec. Umożliwi skrócenie czasu przejazdu na trasach krajowych i międzynarodowych w obrębie tego korytarza.

Dodatkowo infrastruktura ma służyć połączeniom Kolei Dużych Prędkości w kierunku Wrocławia i Czech. Finansowanie międzynarodowych odcinków pochodzi częściowo z Instrumentu CEF „Łącząc Europę" - unijnego programu wspierającego priorytetowe szlaki komunikacyjne.

Podsumowanie

Centralny Port Komunikacyjny to projekt, który ma zmienić mapę kolejową Polski - 10 szprych, Linia Y i CMK Północ łącznie dadzą ok. 2000 km nowych linii Kolei Dużych Prędkości. Harmonogram zakłada otwarcie lotniska i pierwszego odcinka KDP w 2032 r., a pełne uruchomienie sieci do 2035 r. Wszystkie daty pozostają założeniami programowymi i mogą się zmienić.