Centralna Magistrala Kolejowa - historia, modernizacja i połączenia

Najważniejsze informacje

• Centralna Magistrala Kolejowa: linia kolejowa nr 4 o długości 223,8 km między Grodziskiem Mazowieckim a Zawierciem

• Najważniejsze trasy: po CMK jedziesz najszybciej na kierunkach Warszawa - Kraków, Warszawa - Katowice i Warszawa - Wrocław

• Prędkość docelowa: 250 km/h - planowane wdrożenie w grudniu 2027 roku

• Modernizacja ETCS: system poziomu 2 na odcinku Korytów - Zawiercie o długości 210 km, wartość około 361 mln PLN

• Łączny koszt prac: około 1,8 mld PLN ze środków budżetowych i KPO

• Tabor: pociągi Pendolino ED250 oraz pociągi EIC i IC PKP Intercity

Historia i rozwój Centralnej Magistrali Kolejowej

W drugiej połowie lat 50. XX wieku przewoźnicy i przemysł potrzebowali wydajniejszej trasy między Śląskiem a centralną Polską. Dlatego zaplanowano nową linię, która miała odciążyć istniejące połączenia i skrócić przejazd na południe kraju.

W latach 1970-1971 zaprojektowano Centralną Magistralę Kolejową jako linię kolejową nr 4, od początku dostosowaną do parametrów umożliwiających prędkości 200-250 km/h. Zastosowano duże promienie łuków 4000 m i rozstaw osi torów 4,5 m - były to rozwiązania wyraźnie wyprzedzające standardy tamtych lat.

Pierwsze pociągi pasażerskie ruszyły po CMK w 1984 roku z prędkością maksymalną 140 km/h. Cztery lata później, 29 maja 1988 roku, dwa pociągi ekspresowe osiągnęły 160 km/h. W 1992 roku na CMK pojawiły się pociągi InterCity.

Efekt tych zmian widać w czasach przejazdu. Na trasie Warszawa - Katowice podróż skróciła się z 4 godzin 6 minut w rozkładzie 1983/1984 do około 3 godzin w rozkładzie 1984/1985, a na trasie Warszawa - Kraków z 4 godzin 29 minut do 3 godzin 11 minut. Aktualne czasy przejazdu zmieniają się z każdym rozkładem jazdy i zależą od kategorii pociągu - najszybsze połączenia sprawdzisz w wyszukiwarce Europodróże.

Na CMK testowano nowy tabor i technologie, dlatego linia przez lata była zapleczem najważniejszych prób technicznych polskiej kolei. Krótkie czasy przejazdu wynikają z parametrów linii, niewielkiej liczby postojów i małej rezerwy czasowej - około 5 minut na całej trasie.

Modernizacja Centralnej Magistrali Kolejowej - ETCS i infrastruktura

Modernizacja CMK to wieloletni program obejmujący system sterowania ruchem, wymianę nawierzchni i przebudowę obiektów inżynierskich. Łączny szacowany koszt wynosi około 1,8 mld PLN, a finansowanie pochodzi ze środków budżetowych i Krajowego Planu Odbudowy. Sam projekt dostosowania CMK do 250 km/h wart 267,8 mln PLN otrzymał unijne wsparcie w wysokości 221,9 mln PLN.

System ETCS poziomu 2 - co to oznacza dla pasażerów

ETCS poziomu 2 to Europejski System Sterowania Pociągiem z ciągłym nadzorem jazdy. System monitoruje dopuszczalną prędkość i miejsca zatrzymania, przesyłając dane bezprzewodowo między infrastrukturą a kabiną maszynisty. Jest wdrażany na 210-kilometrowym odcinku Korytów - Zawiercie, a wartość projektu wynosi około 361 mln PLN netto.

Przed uruchomieniem ETCS 2 konieczne było wyłączenie starszego systemu ETCS 1 - na odcinku północnym Grodzisk Mazowiecki - Idzikowice nastąpiło to w marcu 2024 roku, a na odcinku południowym Włoszczowa - Zawiercie w IV kwartale 2024 roku. W grudniu 2025 roku zawarto porozumienie z wykonawcą systemu GSM-R, który jest niezbędny do działania ETCS 2. W Idzikowicach powstaje lokalne centrum sterowania, które ma zarządzać ruchem na całej linii.

Dzięki ETCS 2 jedziesz bezpieczniej, a zarządca może prowadzić ruch przy krótszych odstępach między pociągami.

Wymiana torów i rozjazdy wysokoprędkościowe

Na odcinku Psary - Zawiercie (43 km) wymieniono tory - wartość tej inwestycji wynosi około 305 mln PLN. Na całej linii Grodzisk Mazowiecki - Zawiercie przeszlifowano szyny na około 405 km torów i rozjazdów.

Na posterunku odgałęźnym Knapówka zamontowano 5 rozjazdów wysokoprędkościowych za około 38 mln PLN. Przebudowano też stację Zawiercie, wyposażając ją w nowoczesne urządzenia sterowania ruchem kolejowym. Mosty, wiadukty i przepusty na CMK przebudowywane są z rezerwą do 300 km/h - to infrastruktura przygotowana na przyszłe zwiększenie prędkości.

Przyszłość CMK - prędkość 250 km/h i Program Kolejowy CPK

Prędkość 250 km/h na CMK zaplanowano na grudzień 2027 roku - tę datę podał wiceprezes PKP PLK Marcin Mochocki. Wcześniejsze zapowiedzi, najpierw na grudzień 2023 roku, a później na grudzień 2025 roku, nie zostały zrealizowane. Główną przyczyną opóźnienia było przedłużające się porozumienie w sprawie systemu GSM-R, zawarte ostatecznie w grudniu 2025 roku.

Certyfikacja w 2026 roku odbędzie się z udziałem Urzędu Transportu Kolejowego, Instytutu Kolejnictwa, Ministerstwa Infrastruktury i PKP Intercity. Przed jej zakończeniem konieczna jest jeszcze modernizacja sieci trakcyjnej - obecnie dostosowanej do 220 km/h i wymagającej podniesienia parametrów do 250 km/h. System ETCS 2 wciąż jest w fazie wdrożenia.

Na trasie Warszawa - Kraków przejazd ma skrócić się do około 1 godziny 52 minut. Modernizacja węzła krakowskiego - odcinek Krakowa Głównego - Tunel - ma zakończyć się w sierpniu 2026 roku.

W ramach Programu Kolejowego CPK planowana jest budowa nowej linii będącej przedłużeniem CMK na północ. Dzięki temu pociągi mają zyskać bezpośrednie połączenie z nowym lotniskiem Centralnego Portu Komunikacyjnego i integrację z projektowanymi liniami kolei dużych prędkości. Mosty i wiadukty przygotowywane z rezerwą do 300 km/h są częścią tych planów.

Połączenia z polskich miast na trasach CMK

Po CMK jadą najszybsze połączenia dalekobieżne PKP Intercity. Na tej linii spotkasz pociągi Pendolino ED250 oraz pociągi EIC i IC.

Z Warszawy dojedziesz do Krakowa, Katowic, Wrocławia, Gdyni, Poznania, Rzeszowa, Zakopanego, Bielska-Białej, Kołobrzegu i Gliwic.

Z Krakowa dojedziesz do Warszawy, Zakopanego, Wrocławia i Poznania. Trasy do Wrocławia i Poznania prowadzą przez Warszawę.

Z Katowic dojedziesz do Warszawy, Krakowa, Gliwic i Bielska-Białej.

Z Wrocławia dojedziesz do Warszawy i Poznania.

Z Łodzi dojedziesz do Warszawy i Krakowa.

Z Poznania dojedziesz do Warszawy i Wrocławia.

Z Gdańska dojedziesz do Warszawy, z Szczecina do Warszawy, z Bydgoszczy do Warszawy, a z Lublina do Warszawy. Dalej przesiadasz się na pociągi jadące po linii nr 4.

Bilety na trasy CMK kupisz na Europodróże bez zakładania konta, a cenę końcową widzisz przed potwierdzeniem zakupu. Płacisz w PLN kartą, BLIK lub przelewem online. Możesz też skorzystać z płatności odroczonej i zapłacić za bilety do 30 dni. Aktualne czasy przejazdu sprawdzisz w wyszukiwarce Europodróże.

Na Europodróże kupisz też bilety na trasy w innych krajach Europy: Paryż - Londyn, Mediolan - Rzym, Barcelona - Madryt i Wiedeń - Salzburg.

Jak kupić bilet na pociąg po trasie CMK

Bilety krajowe na Europodróże kupisz do 30 dni przed podróżą. Wystarczy e-mail i numer telefonu, a konto nie jest wymagane.

Zapłacisz w PLN kartą, BLIK lub przelewem online. Możesz też skorzystać z płatności odroczonej i zapłacić za bilety do 30 dni.

Po zakupie bilet trafia jako PDF na e-mail i SMS w kilkanaście sekund. 30 minut przed odjazdem dostajesz przypomnienie SMS z linkiem do biletu.

Na pociągach EIP i EIC rezerwacja miejsca jest obowiązkowa, a miejsce przypisywane jest automatycznie przy zakupie biletu.

Dla biletów PKP Intercity kupionych przez Europodróże zwrot jest możliwy do 20 minut przed odjazdem, a wymiana do 30 minut przed odjazdem. Aktualne zasady i kalkulator opłat sprawdzisz na stronie zwrotów i wymian Europodróże.

Zasady bagażowe różnią się między połączeniami - szczegóły znajdziesz w poradniku bagażowym Europodróże.

Podsumowanie

Centralna Magistrala Kolejowa pozostaje najważniejszą linią dla najszybszych przejazdów między centrum a południem Polski. Trwające prace - ETCS poziomu 2, wymiana torów i rozjazdy wysokoprędkościowe - mają przygotować CMK do 250 km/h w grudniu 2027 roku. Na trasie Warszawa - Kraków przejazd ma wtedy zająć około 1 godziny 52 minut.